Lepistesçilik nedir? Kim lepistesçidir, kim değildir?

Lepistesçilik nedir? Kim lepistesçidir, kim değildir?«15 Kasım 2011, 11:17:53 tarihli arşivimizden»

Lepistesçilik nedir? Kim lepistesçidir, kim değildir?

Lepistesçi, her şeyden önce akvaristtir. Yani lepistesçilikten önce akvaristlik vardır. Akvarist olmayan kişinin lepistesçi olması mümkün değildir. Akvaryumla ilgilenen herkes de akvarist değildir.

Akvarist: Akvaryumlarla "hobi" anlamında ilgilenen kişilerdir. Canlılara "mal" gözüyle bakmazlar, "canlı" olarak bakarlar. Akvaryum işinden para kazanmazlar; sadece ürettikleri canlıları veya ellerinde fazlalık olarak kalmış malzemeleri bazı şeylerle takas ederler veya piyasanın çok altında ücrete satarlar (nadiren).

Yani lepistesçiler her şeyden önce balıklara "mal" olarak değil, "can" olarak bakan kişilerdir.

Lepistesçi olan kişi, lepistesleri "kaliteli-kalitesiz" şeklinde ayırmaz. Sağlıklı balık vardır, sağlıksız balık vardır. Canlılar, özellikle de "dost" dediğimiz ev hayvanları "kaliteli-kalitesiz" şeklinde sınıflandırılamazlar. Bu sınıflandırmayı, canlılara "mal" muamelesi yapan canlı koleksiyoncuları ve bazı tüccarlar yapar. Bir akvarist, canlıları bu şekilde nitelendiremez.

Lepistesçi olan kişi, lepisteslere fiyat olarak ederine göre değer vermez. Yani "Mahalledeki akvaryumcuda bulunan 3 TL'lik lepistes kötüdür. Bilmem nereden gelen 30 TL'lik ithal lepistesler iyidir." şeklinde bir ayrım yapan kişi, lepisteslerle ilgileniyor bile olsa lepistesçi değildir. Çünkü akvarist değildir. Olsa olsa akvarist görünümünde bir canlı koleksiyoncusu veya tüccardır.

Lepistesçi olan kişi, lepisteslerin lepisteslikten çıkmalarına destek vermez. Lepistesler diğer pek çok balık türünden farklıdır, çünkü "sürpriz yumurta" gibidirler (bu deyim bana aittir, son senelerde moda olmuştur). Çok farklı renk kombinasyonlarına sahip olan, kolay üretebilen, farklı formlara sahip bir balıktır. Bundan dolayı bir lepistes bir diğerine görünüşte benzemeyebilir. Pek çok lepistes tipi geliştirilmiştir. Gerçek bir lepistesçi; kuyruğunu taşıyamayan lepisteslerin, içi görünen lepisteslerin, yüzgeçlerinin iriliğinden dolayı yüzmekte zorlanan lepisteslerin, bir takım durumlardan dolayı üreyemeyen lepisteslerin yaygınlaşması için çalışmaz. Lepistesin lepisteslikten çıkmasına gönlü razı olmaz.

Akvarist ve balık koleksiyoncusu arasındaki farklar

Özel tür lepistes diye bir şey yoktur

Ticaret ve hobi birbirine karıştırılmamalıdır

Akvarist ve balık koleksiyoncusu arasındaki farklar

Akvarist ve balık koleksiyoncusu arasındaki farklar

Ticaret ve hobinin birbirine karıştırılmaması gerektiğine daha önce değinmiştim:

Ticaret ve hobi birbirine karıştırılmamalıdır.

Benzeri bir yazı, yıllar önce Bilyap'ta da paylaşılmıştı:

Bilyap - Bilinçli akvaryumculuk nedir, bilinçli akvarist kimdir?

Şimdi de "akvarist" ile "balık koleksiyoncusu" arasındaki farklardan biraz bahsedeceğim.

 

Bu tür yazılar yazmamda en büyük etken, ülkemizde cehaletin her şeyi etkilemesidir. Hobicilik de cehaletten payını almıştır. İnsanların "A"yı öğrenmeden "Z"ye atlama eğilimi, her şeyde olduğu gibi akvaryum hobisinde de vardır. Akvaryum hobisinde bazı kavramlar bilerek veya bilmeden başka kavramlar yerine kullanılmaktadır. Bunlardan en sık karşılaştığım durum, "balık koleksiyoncusu" olan kişilerin kendilerine "akvarist, akvaryum hobicisi" demeleridir. Aslında akvaristlik ve balık koleksiyonculuğu birbirinden çok farklı ve hatta birbirine tamamen zıt kavramlardır.

Şimdi de "akvarist" ile "balık koleksiyoncusu" arasındaki farklara değineceğim. Aslında bu ikisi sıklıkla birbirine karıştırılıyor. Balık koleksiyoncuları asla akvarist değildirler. Balık koleksiyonculuğu akvaristlikle bir ilgisinin olmadığı gibi, akvaristliğe tamamen zıt bir durumdur.

Akvaristlik (akvaryum hobiciliği) ile balık koleksiyonculuğu arasındaki farklar:

• Akvaristler, besledikleri balıklarını "can" olarak görürler. Balık koleksiyoncuları için ise besledikleri balıklar genellikle kalem, çakmak, süs eşyası gibi bir maldır.
• Akvaristler, besledikleri balıkların doğal yaşam alanlarını akvaryum ortamına taşımaya çalışırlar. En azından balıkların akvaryumda kendilerini rahat hissedebilecekleri bir dekor yaparlar (üretim ve karantina tankları bunun dışında tutulabilir). Balık koleksiyoncuları için ise dekorun bir önemi yoktur. Akvaryumun bir bütün olarak da önemi pek yoktur. Önemli olan balıktır, önemli olan meta açısından değerli olan balıktır (yani "can" olmayan, "mal" olan balıktır).
• Akvaristler için balıklar ev hayvanıdır, dosttur. Balıklarla duygusal bağlar kurulur. Bu yüzden balıklar değerlidirler. Çok pahalı olmaları, çok ucuz olmaları hiçbir anlam ifade etmez. Balık koleksiyoncuları ise balıklarına önceden birilerinin belirlediği bir takım standartlara göre değer biçerler ("kuyruğu şöyle olursa, desenleri böyle olursa değerlidir" gibisinden standartlar). O standartlara uymayan balık (yani mal) beş para etmez bir balıktır (yani beş para etmez bir maldır).
• Akvaristler, doğallıktan yanadırlar. Akvaryumlarını mümkün olduğunca doğaya uygun bir şekilde düzenlemeye çalışırlar. Balıkların da doğal görünmelerinden yanadırlar. Genleriyle oynanmış, çeşitli çaprazlamalarla hayatlarını rahat bir şekilde idare ettirmekte zorlanmaya başlamış ve ucubeleşmiş türlerden uzak dururlar (o türler çok para etse bile; long fin diye tabir edilen balıklar, kuyruklarını taşıyamayan lepistesler, gözleri dışarı pörtlemiş sazangiller, balon diye tabir edilen ve yüzmekte zorlanan canlı doğuranlar, içi görünen albinolar gibi). Balık koleksiyoncuları için ise doğallık aranan bir durum değildir. Hatta çoğunlukla makbul bir şey de değildir. Bir balık doğal formundan ve renklerinden ne kadar uzaklaşırsa (upuzun ve janjanlı adlara sahip olan zavallı lepistes varyeteleri gibi) o kadar değerlidir.
• Akvaristler çevrecidir, hayvanseverdir. Balık koleksiyoncuları için ise para etmeyen bu tür olgular asla önemli değildir veya ilk öncelikli konular değildir.
• Akvaristler; ekoloji, taksonomi, doğal yaşam alanları konusunda bilgilidirler veya bilgi sahibi olmaya çalışmaktadırlar. Balık koleksiyoncuları için ise bu tür şeyler pek önemli değildir. Balık koleksiyoncuları için önemli olan tek şey; besledikleri balıkların az bulunur olması, çok para etmesi, hilkat garibesi olarak nitelendirilebilecek derecede doğallıktan uzaklaşmasıdır.
• Akvaristler, balıklarına işkence çektirmezler. Çünkü balıkları "can"dır. Balık koleksiyoncuları ise balıklarına işkence çektirme konusunda hiç çekinmezler. Hatta kedi-köpek güzellik yarışmalarının benzerlerini düzenleyerek balıklarının hayatlarını riske atmaktan da çekinmezler. Çünkü balıkları "mal"dır.