Biyotop akvaryumu kurma hakkında bilgiler

Biyotop akvaryumu kurma hakkında bilgiler
«06 Şubat 2010, 01:19:17 tarihli arşivimizden»

Giriş:

Akvaryum hobisi, bir anlamda doğayı evimize taşıma isteğimizin bir yansımasıdır. Güzel bitkiler, hoş bir su altı görünümü, başta balıklar olmak üzere yaşayan ve üreyen su canlıları izlemek, gerçekten çok eğlenceli bir şey...

Doğal bir akvaryum kurmak, yapay öğelerden mümkün olduğunca uzak durarak doğa taklidi bir su parçasını evde bulundurmak, pek çok akvaristin sevdiği ve yapmak istediği (başardığı durumlarda da haklı olarak gurur duyduğu) bir şeydir.

Biyotop nedir?

Bu yazımda sizlere "biyotop" kavramından bahsedeceğim ve biyotop akvaryumu kurma konusuyla ilgili bazı temel bilgileri elimden geldiği kadar sunmaya çalışacağım.

Biyotop akvaryumu konusuna değinmeden önce, "biyotop" kavramının ne olduğuna değinmemiz ve bu kavramı tanımlamamız gerekiyor.

Biyotop kavramının en sade, en anlaşılır ve en kestirme tanımı şu şekildedir: İngilizcesi "biotop" şeklinde olan bu kavram, "yaşam mekanı, yaşam ortamı" anlamına gelmektedir. Latince "bios" (yaşam) ve "topos" (bölge, alan) sözcüklerinin birleşiminden oluşturulmuş bir sözcüktür. "Canlıların üzerinde yaşadığı, canlıların yaşamları için gerekli kaynakları barındıran bölge" anlamına gelir.

Biyotop akvaryumu nedir?

Biyotop akvaryumu, sucul bir alanın taklit edilerek yansıtıldığı akvaryum tarzıdır. Dolayısıyla, biyotop akvaryumlarında belirli bir bölge seçilir ve o bölgenin canlıları akvaryumda barındırılırken, dekorasyon ve su değerleri de o bölgeye benzetilir. Balığından bitkisine, omurgasızlarından taban malzemesine kadar seçilmiş olan bölge taklit edilir.

Örneğin, "X bölgesi biyotop akvaryumu" kuracağız. X bölgesinin;

1. Dekorasyonunu taklit edeceğiz. Bölge kayalık mı? Kumluk mu? Bataklık görünümünde ve yer yer suların yükseldiği, ağaç köklerinin çok yer kapladığı bir alan m?
2. Yine dekorasyonla ilgili olarak; bitki açısından zengin mi, yoksa bitki varlığı az mı? Ne tür bitkiler var, hangileri?
3. Balıklarla ilgili olarak; hangi balık türleri X bölgesinde yaşamakta?
4. Su özellikleri anlamında; pH nasıl, düşük mü, yoksa yüksek mi? Su sıcaklığı nasıl? X bölgesi tropikal bir bölge mi, değil mi? X bölgesi çok akıntılı ve hareketli bir suya mı sahip, yoksa durgun bir su mu?
5. Akvaryum ortamında bakılabilecek omurgasız çeşitleri (salyangozlar, karidesler, yengeçler vs) var mı?

Belli başlı biyotop akvaryumu tipleri:

Kim ne derse desin, akvaryum dünyasında en çok taklit edilen 4 ana biyotop vardır: Güney Amerika biyotop akvaryumları, Güneydoğu Asya biyotop akvaryumları, Tanganyika biyotop akvaryumları, Malavi biyotop akvaryumları.

Bu biyotop akvaryumlarının özelliklerini kısa kısa açıklayalım:

Güney Amerika biyotop akvaryumları:

Güney Amerika dendiğinde akla gelen nehir, Amazon'dur. Dünyanın en büyük nehirlerinden biri olan bu nehir, büyüklü küçüklü kollarıyla Güney Amerika'nın pek çok bölgesini kaplar.

Güney Amerika Biyotop Akvaryumları İçin Uygun Balıklardan Bazıları: Güney Amerika'dan binlerce çeşit balık vardır. Bir kısmını burada anmak gerekiyor.

Karasin (Characin) balıkları:

Kardinal tetra (Paracheirodon axelrodi)

Neon tetra (Paracheirodon innesi)

Siyah neon tetra (Hyphessobrycon herbertaxelrodi)

Kırmızıburun tetra (Hemigrammus rhodostomus ve Hemigrammus bleheri)

Siyah tetra (Gymnocorymbus ternetzi)

Serpaye tetra (Hyphessobrycon eques)

Siyah fantom tetra (Hyphessobrycon megalopterus)

Kırmızı fantom tetra (Hyphessobrycon sweglesi)

Limon tetra (Hyphessobrycon pulchripinnis)

Buenos Aires tetra (Hyphessobrycon anisitsi)

Silver Dolar (Metynnis hypsauchen & others)

Kırmızı piranha (Pygocentrus nattereri)

Rombeus piranha (Serrasalmus rhombeus)

Cüce kalem balığı (Nannostomus marginatus)

Tek çizgili kalem balığı (Nannostomus unifasciatus)

Üç çizgili kalem balığı (Nannostomus trifasciatus)

Balta balıkları (Carnegiella strigata, Gasteropelecus sternicla)

Güney Amerika sihlidleri:

Apisto grubu sihlidler (Apistogramma agassizii, Apistogramma bitaeniata, Apistogramma cacatuoides)

Mikrogeophagus grubu cüce sihlidler (Mikrogeophagus ramirezi, Mikrogeophagus altispinosus)

Körkafa (Laetacara curviceps)

Diskus (Symphysodon aequifasciatus, Symphysodon discus)

Melek balığı (Pterophyllum scalare ve Pterophyllum altum)

Astronot balığı (Astronotus ocellatus)

Yeşil terör (Aequidens rivulatus)

Güney Amerika kedi balıkları:

Çöpçüler (Callichthyidae ailesinin tüm cinsleri ve türleri; komando çöpçü, bronz çöpçü, juli çöpçü, panda çöpçü ve diğerleri)

Otocinclus cinsindeki tüm türler

Vatozlar (Hypostomus, Ancistrus, Hypancistrus, Pseudacanthicus, Chaetostoma, Glyptoperichthys ve benzeri cinslere giren türler)

Canlı doğuran balıklar:

Endler (Poecilia wingei)

Lepistes (Poecilia reticulata)

Diğerleri:

Leptolebias minimus (Çubuklu kuyruk inci killifish)

Gümüş arovana (Osteoglossum bicirrhosum)

Paraguay stingray (Potamotrygon histrix)

Potamotrygon stingray (Potamotrygon motoro)

Not: Burada saydığım bazı balıklar av, bazıları avcı konumundadır. Bazıları ise insan için bile tehlikeli olabilir. Her ne kadar biyotop akvaryumu kurmak için doğayı taklit etmemiz gerekiyor olsa da, akvaryumlar kapalı ortamlar olduğu için av olan balıkların kaçma şansı kalmayacaktır. Dolayısıyla, akvaryum ortamında av-avcı ilişkisi tam anlamıyla kurulamayacağı için (avın avcıdan kaçması ve kurtulması mümkün olmadığı için, illa ki av olacağı için) av ve avcıları aynı akvaryumda bulundurmak sakıncalıdır. 

Güney Amerika bitkileri: Daha önce de belirttiğimiz gibi, "Güney Amerika" dendiğinde akla gelen şey Amazon Nehri'dir. Amazon Nehri dendiğinde ise -bölgeye göre değişkenlik göstermekle birlikte- zengin bir bitki varlığından söz edilebilir.

Echinodorus türleri, Lilaeopsis türleri, Samolus parviflorus, Alternanthera reineckii, Bacopa lanigera, Cabomba türleri, Heteranthera zosterifolia, Ludwigia inclinata, Myriophyllum aquaticum, Potamogeton gayii, Najas guadalupensis, Tonina türleri, Limnobium laevigatum gibi bitkiler Güney Amerika biyotop akvaryumlarında rahatlıkla kullanılabilir.

Güney Amerika su yapısı ve su altı görünümü: Amazon Nehri, en geniş ve en derin nehirlerden biridir. Pek çok yerde, yağmur mevsiminde düzlükleri de kaplamaktadır. Bundan dolayı, Güney Amerika'daki tropikal ormanları da düşündüğümüzde en çok bilinen dekorasyon malzemesi suya batıp çürümüş ağaç kökleridir.

Amazon Nehri'nin sularının pH'ı 4,5-7,5 arasında değişir. Geneli asidiktir.

Su sıcaklığı güneye indikçe düşse de, en düşük sıcaklık 20-22 C civarındadır.

Bazı Güney Amerika biyotop akvaryum örnekleri:

Güneydoğu Asya biyotop akvaryumları:

Güneydoğu Asya'daki tatlı sular, akvaryum dünyasına kazandırılmış pek çok canlının anavatanıdır. Özellikle bitki varlığı ve balıklar açısından oldukça zengin olan bu bölge, akvaryum hobisi için çok önemli bir yere sahiptir.

İlk önce Güneydoğu Asya balıklarına bir bakalım.

Güney Amerika Biyotop Akvaryumları İçin Uygun Balıklardan Bazıları: Güneydoğu Asya, labirentli balıkların anavatanıdır. Ve pek çok sazansı çeşidi bu bölgede yaşar. Şimdi bunları ve akvaryum hobisine kazandırılmış diğer bazı balıklardan kısaca bahsedelim.

Labirentli balıklar:

Beta (Betta splendens, Betta pugnax, Betta pi)

Cennet balığı (Macropodus opercularis)

Cüce gurami (Colisa lalia)

Bal gurami (Colisa chuna)

İnci gurami (Trichogaster leerii)

Üç benekli gurami (Trichogaster trichopterus)

Altın gurami (Trichogaster trichopterus)

Ayışığı gurami (Trichogaster microlepis)

Yılan derili gurami (Trichogaster pectoralis)

Çikolata gurami (Sphaerichthys osphromenoides)

Öpüşen gurami (Helostoma temminkii/temminckii)

Dev gurami (Osphronemus goramy ve Osphronemus laticlavius)

Sazansılar (Cyprinid balıklar):

Tetrazon (Puntius tetrazona ya da Barbus tetrazona)

Pentazon (Puntius pentazona)

Kiraz barb (Puntius titteya)

Tinfoil (Barbonymus schwanenfeldii)

Bala şark (Balantiocheilus melanopterus - "köpekbalığı" diye satılırlar ama köpekbalıklarıyla hiçbir ilgileri yoktur)

Kırmızı yüzgeçli köpekbalığı (Epalzeorhynchos frenatum - "köpekbalığı" diye satılırlar ama köpekbalıklarıyla hiçbir ilgileri yoktur)

Kırmızı kuyruklu köpekbalığı (Epalzeorhynchos bicolor - "köpekbalığı" diye satılırlar ama köpekbalıklarıyla hiçbir ilgileri yoktur)

Uçan tilki (Epalzeorhynchos kalopterus)

SAE - Siyam alg yiyen balığı (Crossocheilus siamensis)

CAE - Çin alg yiyen balığı (Gyrinocheilus aymonieri)

Rasbora (Trigonostigma heteromorpha)

Noktalı cüce rasbora (Boraras maculatus)

Zebra danio (Danio rerio)

Dev danio (Danio malabaricus)

Makrakanta (Chromobotia macracanthus)

Kuhli (Pangio kuhlii)

Diğerleri:

Pancaks killifish (Aplocheilus panchax panchax)

Kırmızı gökkuşağı balığı (Glossolepis incisus)

Altın arovana (Scleropages formosus)

Yılanbaş (Channa sp)

Ateş yılanbalığı (Mastacembelus erythrotaenia)

Cüce balon balığı (Carinotetraodon travancoricus)

Sekiz desenli balon balığı (Tetraodon biocellatus)

Arı gobi (Brachygobius sp)

Güneydoğu Asya bitkileri: Java yosunu (Vesicularia dubyana), tüm Cryptocoryne türleri, Vallisneria türleri, Rotala türleri, Microsorum pteropus (Java eğreltisi), Hygrophila türleri (bizde "limon, çınar, zeytin, tütün" adlarıyla satılır), Nymphaea stellata bitkileri Güneydoğu Asya biyotop akvaryumlarında bakılabilir.

Güney Amerika su yapısı ve su altı görünümü: Aslında Güneydoğu Asya tatlı sularının ilginç bir karakteristik görünümü yoktur. Yani "Malavi, Tanganyika" denince akla kayalık alanlar gelir ve "Amazon, Güney Amerika" dendiğinde akla hemen batık ağaç kökleri gelir. Güneydoğu Asya biyotop akvaryumlarında az miktarda kaya kullanmakta (sadece tabanda dekorasyon amaçlı) sakınca yoktur. Bununla birlikte, ağaç kökleri de kullanılabilir. Java yosunu ve Java eğreltisi zaten genellikle ağaç köklerine tutunarak gelişen bitkilerdir.

Güneydoğu Asya suları tropikaldir. Yani sıcaklıkları 25-28 C arasındadır. pH da bölgeden bölgeye değişkenlik gösterir, 5-7 arasında değişir. Dolayısıyla Güneydoğu Asya biyotop akvaryumlarında pH'ı canlılara göre ayarlamak gerekmektedir.

Bazı Güneydoğu Asya biyotop akvaryum örnekleri:

Tanganyika Biyotop akvaryumları:

Afrika'nın büyük göllerinden biri olan Tanganyika Gölü, akvaryum hobisinde çok önemli bir yere sahiptir. Bu bölümde Tanganyika biyotopu üzerinde duracağız.

Tanganyika Akvaryumları İçin Uygun Balıklardan Bazıları: Tanganyika'da sihlid türleri yaşar. Başka tür balıklar da vardır ama Tanganyika dendiğinde akla bazı sihlidler gelir.

Tanganyika sihlidleri:

Frontosa (Cyphotilapia frontosa)

Süslü juli (Julidochromis ornatus)

Marlieri (Julidochromis marlieri)

Tropheus (Tropheus duboisi, Tropheus bemba)

Lamprologus (Lamprologus ocellatus, Lamprologus stappersi)

Limon sihlid (Neolamprologus leleupi)

Brikardi (Neolamprologus brichardi)

Daffodil (Neolamprologus pulcher)

Kedi balıkları:

Synodontis multipunctatus

Synodontis petricola

Tanganyika bitkileri: Tanganyika Gölü'nde, akvaryum dünyasında tanınmış bitki türleri yoktur. Yani Güney Amerika dediğimizde akla bazı bitki türleri gelse de, Tanganyika dendiğinde akla pek bitki gelmez. Ancak, pek çok Tanganyika akvaryumunda bazı bitkiler kullanılmaktadır. Özellikle bitikilere pek zarar vermeyen brikardi balıklarının yaşadığı akvaryumlarda... Ancak, Tanganyika Gölü'ne ait olmayan bitkilerin kullanıldığı Tanganyika akvaryumları ne kadar biyotop akvaryumu sayılır, bu da ayrı bir konudur.

Tanganyika Gölü su yapısı ve su altı görünümü: Tanganyika Gölü, çoğunlukla kayalık yapılıdır. Bununla birlikte, çok geniş kumlu alanlar da bulunur. Akvaryumun dekorasyonu da buna göre yapılmalıdır.

Oldukça derin bir göl olan Tanganyika, tropikal bir bölgededir. Bundan dolayı su sıcaklığı ortalama 24-27 C arasındadır. Ancak, derin bölgelerde su sıcaklığı 23-24 C'ye kadar düşmektedir.

Tanganyika Gölü'nün pH'ı 8-8,5 arasındadır.

Bazı Tanganyika biyotop akvaryum örnekleri:

Malavi Biyotop akvaryumları:

Afrika'daki önemi göllerden biridir. Tanganyika dendiğinde akla sihlid gelmesi gibi, Malavi dendiğinde de akla sihlidler gelir. Sihlid türlerinin pek çoğu bu gölde yaşar.

Tanganyika Akvaryumları İçin Uygun Balıklardan Bazıları: Yukarıda da bahsettiğim gibi, Malavi Gölü'nün baskın balıkları sihlidlerdir. Bu gölde sihlidlerden başka balıklar yaşasa da çoğu akvaryum hobisi için önemli sayılmaz.

Malavi sihlidleri:

A) Mbuna grubu:

Auratus (Melanochromis auratus)

Johanni (Melanochromis johannii)

Kenyi (Pseudotropheus lombardoi)

Aurora (Pseudotropheus aurora)

Elegant sihlid (Pseudotropheus elongatus)

Malavi zebra (Pseudotropheus estherae)

Kobalt mavisi sihlid (Maylandia callainos)

Sarı prenses (Labidochromis caeruleus)

Tapir (Labeotropheus fuelleborni)

Mavi prenses (Labidochromis freibergi)

B) Mbuna olmayan sihlidler:

Yaşayan kaya (Nimbochromis livingstonii)

Venüstüs (Nimbochromis venustus)

Yunus (Cyrtocara moorii)

Borley sihlid (Copadichromis borleyi)

Malavi bitkileri: Malavi Gölü'ndeki bitki varlığı da Tanganyika Gölü'ndeki gibidir. Önemli bir bitki varlığı yoktur. Zaten Malavi sihlidleri bitkileri yemeye eğilimlidir. Dolayısıyla, Malavi biyotop akvaryumlarında da genellikle bitki kullanılmaz.

Malavi Gölü su yapısı ve su altı görünümü: Bu gölde kayalık alanlar çok geniş yer kaplar. Mbuna grubu balıklar geslemek için akvaryumu taş ocağına çevirmek gerektiğini söylersem abartmış sayılmam. Mbunalar, kayalık bölgeler arasında dolaşmaya ve yuvalanmaya bayılırlar. Kayaların üzerinde çıkan yosunları kemirirler. Öte yandan, mbuna olmayan balıklar için kayalık alanlarla birlikte geniş kumluk alanlar oluşturmak önemlidir.

Malavi Gölü de tropikal bir bölgededir. Dolayısıyla, su sıcaklığı 24-27 C arasındadır. pH ise Tanganyika Gölü gibi yüksek seviyededir. 8-8,5 civarındadır.

Bazı Malavi biyotop akvaryum örnekleri:

Melek balığı (Pterophyllum scalare)

Melek balığı (Pterophyllum scalare)
« 29 Nisan 2008, 15:56:26 tarihli arşivimizden»

Genel bilgi:

Güney Amerika'nın tatlı suları anavatanlarıdır. Doğal olarak Amazon Nehri'nin Peru'daki kollarında ve Ekvador'da bulunurlar. 15 cm kadar büyüyebilirler. Diskuslarla çeşitli yönlerden benzerlik gösterirler. Vücutları yanlardan basıktır. Son derece zarif balıklardır ve melek balığı adını hak etmiş bir hayvandır. Seçici üretim yöntemleri ile çeşitli varyeteleri üretilmişse de en değerli olanları kırmızı gözlü olanlarıdır. Renkleri metalik maviden sarı, yeşil tonlarına kadar değişebilir. Bazılarının vücutlarında enlemesine bantlar vardır.

Erkeklerin kafasında ileriki yaşlarda hörgüç gibi bir çıkıntı oluşabilir. Ama cinsiyet ayrımı kolay değildir. En garanti yolu, eş tutup yumurtlamalarını beklemektir. Erkeklerin üreme tüpü ince ve sivri iken dişilerinki kalın ve yuvarlaktır.

Akvaryum ve su şartları:

En az 150 litrelik akvaryumlarda beslenmelidirler ve akvaryumun yüksekliği en az 50 cm olmalıdır. pH 6,5-7,5 arasında olmalıdır. 25-28°C sıcaklığı severler. bakımı biraz tecrübe gerektirir. Birçok Güney Amerika balığında olduğu gibi melek balıklarının bulunduğu akvaryumlarda da biyolojik filtrasyon çok önemlidir. Taban malzemesi olarak suda salınım yapmayan kuvars kum kullanılması daha doğru olur ama bu olmazsa olmaz değildir. Bitkili akvaryumları severler. Echinodorus, Anubias, Cryptocoryne cinsi  bitkiler faydalı olur; geniş yaprakların üzerine yumurta da bırakabilirler. Bazı içne yapraklı bitkileri yiyebilirler. Bir de akvaryuma doğallık katması açısından batık kütükler yerleştirilirse güzel olur. Baskın balık diğerlerine sert davranabilir. Bu sebeple de akvaryumu kütük ve iri bitkilerle çeşitli bölgelere ayırmak doğru bir davranış olur.

Beslenme:

Kaliteli kuru yemler, spirulina yosunu içeren tabletler, muz parçaları, artemia, marul, ıspanak da yiyebilirler. Başka balıkların yavrularını da yiyebilecekleri için tedbir almakta fayda vardır. Bunların bulunduğu akvaryumda özellikle canlı doğuranlardan pek yavru alamayacağınızı söylersem yalan olmaz. Zarif görünümlerinin ardında, mükemmel birer avcıdırlar.

Üretim:

En az 7-8 bireyden oluşan bir grup halinde 250 litrelik bir akvaryuma salınırlarsa üretim daha başarılı olur. Bunlar da diğer cichlid türleri gibi eşlerini kendileri seçerler. Gençken gruplar halinde dolaşırlar ve zamanla çiftler ortaya çıkar. Eş tutan melekler, diğerlerini yanlarına yaklaştırmazlar. Eş tutan olduğunda diğerlerini akvaryumdan uzaklaştırmakta yarar var. (Ben 240 litrelik akvaryuma 4 meleği sığdıramadım. Çiftimin erkeği, diğerlerini öldüresiye dövüyordu ve ben de diğerlerini göndermek zorunda kaldım)

Eş tutan balıklar, sıkı bir beslenme uygulandığında kısa sürede yumurta yaparlar. İlk önce akvaryumun heryerini dolaşıp yumurtlamak için uygun biryer ararlar. Bu bir yaprak, filtrenin borusu olabilir. Genellikle büyük ve geniş yaprakları tercih ederler. Yumurtlayacakları yeri temizlemeye başladıklarını görürseniz, yakında yumurtalara kavşacaksınız demektir. Dişi balık, yumurtalarını düz bir yüzeye (yaprak ya da herhangi başka bir materyal) dizmeye başlar. Erkek de dişinin peşinden giderek yumurtaları döller. Bu işlem birkaç saat sürebilir. Daha sonra yumurtaları yüzgeç ve kuyruklarıyla havalandırmaya başlarlar, mantarlaşan yumurtaları imha ederler. Genellikle ilk yumurtalarını yerler ama daha sonraki zamanlarda yumurtalarına ve yavrularına bakmayı öğrenirler.

Yavrular 27-28 C sıcaklıkta, 3-4 gün içinde çıkmaya başlar. İlk önce kuyrukları görünür. Kuyruklarını sürekli sallarlar ama bu sırada yüzemezler. Bulundukları yüzeye yapışıktırlar. Bu aşama da besin kesesini kullandıkları için ekstra yem yemezler. 1 hafta içinde yüzmeye başlarlar. Bu sırada artemia vermeye başlanabilir. 1 ay boyunca günaşırı dip çekimi ihmal edilmemelidir. 1 ay geçtikten sonra yavaş yavaş kuru yemlere alıştırabilirsiniz.

Diğer balıklarla uyum:

Rasbora, çöpçü türleri, labirent balıklarının sakin türleri, moli, lepistes, sakin tetra türleri (neon, kardinal, red nose, siyah neon gibi) ve sakin küçük sihlid türleri (apisto grubu sihlidler) ile bir arada bulundurulabilirler. Ama çok küçük balıkları yiyebilirler. Bu yüzden de lepistes ve neon tetra gibi minik balıklarla beraber beslerken dikkatli olunmalıdır. Akvaryumda stres yaratıcı, çok hareketli balıkların bulunmasından kaçınmak gerekir. özellikle kuyruk kemiren balıkların bunlarla bir arada bulundurulması sakıncalıdır. Strese girdiklerinde yemden kesilirler ve sağlıkları bozulabilir, ölebilirler. Diskus balıkları ile bir arada bulundurulmamalıdırlar. Çünkü kendilerini etkilemeyen ama discusların bağışıklık sistemini bozan bir tür paraziti taşıyabilirler.

Yeterince büyük ve iyi bitkilendirilmiş bir akvaryumda lepisteslerle bir arada bakılabilirler. Şahsi gözlemlerime göre, yabani tip lepistesler büyük ve bitkili bir akvaryumda melek balıklarıyla birlikte barış içinde yaşayabilmektedirler.

Melek balıkları:

Üremek için hazır olan dişi bir melek balığı:

Yumurtalarını bir zemine dizen melek balığı:

Yumurtalarının başında nöbet tutan melek balığı:

Melek balığı yumurtaları:

Birkaç günlük yavru melek balıkları: