Lepistes (Poecilia reticulata) «28 Nisan 2007, 02:37:20 tarihli arşivimizden»
Lepistes (Poecilia reticulata)
Ailenin en popüler üyesidir. Ülkemizde "lepistes" ismi ile bilinse de diğer ülkelerde genellikle "guppy" olarak bilinir.
Anavatanı;
Barbados ve Trinidad dâhil, Orta Amerika'dan Brezilya'ya kadar tatlı ve
sığ sulardır. Buradan çeşitli ülkelere götürülmüş ve akvaryumlarda
üretilmişlerdir.
En
az 34-40 litrelik bir akvaryumda bakılması gereken lepistesler, 24-28°C
sıcaklıktan hoşlanırlar. Bulundukları akvaryumun suyu berrak olmalıdır.
pH 5,5-8 arasında olmalıdır. Bol bitkili akvaryumlardan hoşlanırlar.
Bulundukları akvaryumun su sirkülasyonunun çok şiddetli olmaması daha
iyidir. Tankta düzenli su değişimleri yapmak çok faydalıdır. Haftada 1-2
kez %20-30 civarında su değişimi yapmak gerekir. Akvaryum suyuna 10
litreye 1 çay kaşığı tuz koymak, hastalıklarla mücadelede bir ön
tedbirdir. Ama sofra tuzu yerine kaya tuzu kullanılması tavsiye
edilmektedir. Yine de bitkili akvaryumlarda tuz kullanılmaması daha iyi
olur.
Lepistes, bir grup balığıdır. Bir tanka en az 4 birey konmalıdır. 1 erkeğe 3 dişi oranında düşünülmelidir.
Erkekleri
3, dişileri 4 cm. kadardır. Erkekleri çok renkli ve ince yapılıyken
dişileri gri/yeşil renkli ya da renksiz ve daha dolgundur. Tüm
Poeciliidae üyeleri gibi erkeklerin anüs yüzgeci gonopod şekline gelmiş
ve bir üreme organına dönüşmüştür.
Beslenme
konusunda sorun yaşatmazlar. Su piresi (daphnia) tubifeks, sivrisinek
larvaları gibi canlı yemler ile birlikte su yosunları ve çeşitli
bitkisel besinleri de severek yerler. Ağırlıklı olarak bitkisel
beslenmeleri daha uygun olur. Yiyebilecekleri su yosunlarından
bulamazsanız bir ıspanak yaprağını 10-15 dakika kaynatıp damarlarını ve
sapını aldıktan sonra ince bir şekilde kıyarak lepisteslerinize
verebilirsiniz. İştahla yiyeceklerdir. Ispanak, onların sindirim
sistemlerini de rahatlatır ve kabızlığı önler. Her gün değil, 15-20
günde bir ıspanak verilmesi faydalı olur.
Üretimi
en kolay akvaryum balığıdır. Üremek için özel şartlar gerektirmezler.
Erkekler 2, dişiler 3 aylıkken üremeye hazır hale gelirse de balığın
sağlığı açısından 4-5 aylık olmadan önce erkek ve dişi balıklar ayrı
tanklarda tutulması faydalıdır. Çünkü küçük yaşta üremeye
başladıklarında balığın (dişi balık) vücudunda kalıcı deformasyonlar
oluşabilir.
Üreme
olgunluğuna gelmiş erkek balık sürekli dişileri kovalar. Bu yüzden de
dişilerin sayısı erkeklerden fazla olmalıdır. 1 erkeğe en az 3 dişi
düşmelidir. Eğer erkeklerin sayısı dişilerden fazlaysa erkekler
tarafından sürekli kovalanan dişiler çabuk yorulacak, bitkin düşüp
hastalıklara daha kolay yakalanacaktır. Erkek sayısının dişilerden az
olması, sürekli kovalanan dişilere ara sıra dinlenme şansı verir.
Erkek
balık dişiyi dölledikten sonra dişi balık bu 6-8 doğum boyunca erkeğe
ihtiyaç duymadan doğum yapabilir. Bu yüzden de bir kez çiftleşen
dişinin, erkek balıkların olmadığı bir akvaryumda 6-8 ay boyunca doğum
yapması ilginç bir gözlem olmaktadır.
Dişi
lepistesler ortalama olarak her ay 10-30 arasında yavru verir. İlk kez
doğum yapan bir dişinin yavru sayısı 10-15 kadar iken sonraki doğumlarda
bu sayı artar. Buna karşılık ilk doğan yavrular ileride iri yapılı
bireyler olurlar, sonradan doğanlar ise ilk doğanlara göre daha minik
yapılı olurlar.
Doğum
yapmak üzere olan dişi balık, filtrasyonu iyi olan küçük ve bitkili bir
tanka alınabilir. 15 litrelik bir tank bu iş için uygundur. Akvaryumun
bol bitkili olması bu durumda çok faydalıdır. Çünkü lepistesler
genellikle kendi yavrularını yeme eğilimindedirler. Yeni doğan yavrular
içgüdüsel olarak hemen saklanma yerleri ararlar. Özellikle ince yapraklı
su bitkileri ya da yüzey bitkileri bu iş için çok uygundur. Yavru
lepistesler bol bitkili akvaryumlarda daha iyi ve hızlı gelişirler.
Bitki
bulamazsanız bunun yerine rafya kullanabilirsiniz. Kırtasiyecilerden
alacağınız rafyayı 1 m. Kesin ve makas yardımıyla bukleler oluşturup
suya koyun. Doğacak yavrular bunun içine saklanacaklardır. Rafyanın
yeşil renkli olması daha doğal bir görünüm vereceği için balığın
kendisini daha rahat hissetmesini sağlayacaktır.
Doğum
yapmak üzere olan dişiyi başka bir tanka ayırma imkanı yoksa piyasada
ucuza bulunabilen ve çok çeşitli olan yavruluklar kullanılabilir.
Yeni
doğum yapmış bir dişiyi doğumdan hemen sonra erkek balıkların arasına
salmamalısınız. Dişiler doğum sırasında erkekleri kendilerine çeken bir
madde salgılarlar. Doğum sırasında zaten bitkin düşen dişi balık, azgın
erkekler tarafından hemen kovalanmaya başlarsa dişi balığı
kaybedebilirsiniz. Bu yüzden hiç olmazsa 2-3 gün özel vitamin takviyesi
ile anne balığı ayrı bir yerde beslemeniz faydalı olur. Akvaryum
yeterinde büyük (100 litre ve üzeri) ve bol bitkili ise, erkek balık
sayısı dişi balık sayısının 1/4'ü ise bu işlemi daha kısa tutabilirsiniz
ya da gerek duymayabilirsiniz.
Yavrular,
erişkinlerden ayrı tutulmalıdır yoksa onlara yem olabilirler. 1-1,5
aylık olunca erişkin lepisteslerin yanına konabilirler. 1-2 cm. boyuna
ulaşan genç lepistes, büyük lepistesler tarafından avlanamayacak kadar
büyüktürler. Yavrular yeni çıkmış artemia larvaları ile
beslenmelidirler. Artemia konusundan ve bu yemin nasıl hazırlandığından
daha önceki konularda bahsedilmişti. İlk 1 aydan sonra her türlü kuru
yemi ve yiyebilecekleri diğer yemleri genç lepisteslere verebilirsiniz.
Lepistesler,
yakın akrabası olan bazı balık türleri ile çiftleşebilir ve bu
çiftleşmelerden yavru alınabilir. Yakın akrabaları; moli, velifera gibi
Poecilia cinsinin türleri olan balıklardır.
Hangi
balıklarla bir arada beslenebilir? Moli, velifera, plati, kılıçkuyruk
gibi poeciliidae üyeleri lepistesler için uygun arkadaşlardır. Neon
tetra, zebra balığı, çöpçü türleri, otocinclus, ancistrus, melek balığı
ve labirent balıklarının sakin türleriyle bir arada bakılabilirler. Tank
çok büyükse (250 litre ve üzeri) küçük ve sakin sihlid türleri ile
beraber de bakılabilirler.
Hangi
balıklarla bir arada olmamalıdırlar? Clown loach, tetrazon gibi kuyruk
kemirici balıklar özellikle erkek lepisteslerin kuyruklarını yerler. Bu
yüzden bunlarla aynı akvaryumda bulunmamalıdırlar. Aynı şekilde
istisnaları olsa da Japon balıklarıyla da aynı akvaryumda bulunmaları
sakıncalıdır. Japon balıklarının cüsseleri lepisteslerden çok daha büyük
olmasına rağmen, gösterişli yüzgeç ve kuyrukları lepistesler tarafından
didiklenebilir. Bunların dışında küçük balıklarla beslenen saldırgan
balıklarla -akvaryum ne kadar büyük olursa olsun- bir arada kesinlikle
bulundurulmamalıdır.
Lepistes,
dayanıklı bir balık sayılır. Çoğunlukla, akvaryum hobisine yeni
başlayanlarca tercih edilir. Bakımı kolay olsa da burada önemli bir
konuya değinmekte fayda var: Yurdumuzdaki yerli üretim lepisteslerde
özellikle son yıllarda sıklıkla sağlık problemleri çıkmaktadır. Bu
sorunların başlıca sebebi gen bozulması olabilir. Bu sebeple
akvaryumdaki lepisteslerin arasına ara sıra akvaryumdakilerle kan bağı
olmayan lepisteslerin salınması, gen çeşitliliğini artırmak anlamında
faydalı sonuçlar verebilir. Sürekli kendi aralarında çiftleşen lepistes
kolonisinde, sonraki jenerasyonlarda gen bozulmaları, renk kaybı,
bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak hastalanma riski gibi
durumla görülebilir.
Seçici
üretim yöntemleri ile birbirinden güzel lepistes ırkları üretilmiştir.
Doğal örneklerinin soluk gri/yeşil renklerine karşılık, rengarenk ve
çeşitli kuyruk-yüzgeç formlarına sahip çok gösterişli ırklar
üretilmiştir. Bunlardan başlıcaları; tuxedo, lirkuyruk, king, çim,
mozaik ırklarıdır. Bu ırkların birbirleri ile melezleşmesinde de sayısız
varyete oluşturulmuştur. Sizler de kendi akvaryumunuzda değişik
ırklardan lepistesleri melezleştirip değişik lepistes örnekleri elde
edebilirsiniz. Albino lepistesler, diğer albino canlılar gibi bembeyaz
değildir; pembe ve sarının açık tonları halindedir.
Vahşi lepistes erkekleri:
Evcil lepistes erkekleri:
Evcil lepistes dişileri:
